Joomla içerik yönetim sistemiyle kurulan sitelerinizin hemen en alt kısmında (footer) yer alan bir ibare olan "Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License" bu yazımızın ilham kaynağı olacak ve joomla kullanıcıların bazı bakış açılarına eleştirel bir yanıt niteliği taşıyacak. Öncelikle geçenlerde düzenlenmiş olan Joomla Günleri, İstanbul etkinliğinde Soner Ekici (pisdoktor) arkadaşımızın hafiften dile getirmiş olduğu "joomla ücretsiz bir yazılımdır" anlayışından, "joomla özgür bir yazılımdır" anlayışına kaymanın gerekliliğine haklı bir vurgu yapmış olmasına rağmen gerek zaman gerekse de etkinlik içeriğinin uygun olmayışı sebebiyle karanlıkta kalan yada vurgulanması gereken bazı noktaların tekrar üzerinden geçerek izaha ihtiyaç duymaktadır. O zaman isterseniz bu joomla telif lisansının üzerinde duralım.

Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License ibaresini biz artık türkçe olarak "Joomla! GNU/GPL lisansı altında yayınlanmış özgür/ücretsiz bir bilgisayar yazılımıdır." şeklinde ele alacağız. İlk olarak ele alacağımız kısaltma "GNU" nedir? olsun. Açılımı, Gnu Not Unix (gnu unix değildir) olan ve özgür bir yazılım olan GNU sistemini geliştirmek için başlanmış olup felsefe olarak "Özgür Yazılım" nitelemesinde kullanılan daha çok para ile ilişkilendirilmeyen şeyler için kullanılır. Ancak bir diğer ifade de "GPL" di bu sebeple joomla adına bu cümleyi topluca açıklayabilmek için şimdi de GPL ne demektir bunu anlayalım. "GPL" nedir? Açılımı General Public Licence olan "GPL" kavramı da genel kamu lisansı anlamında olup, kullanıcılarının özgürlüğünü koruma amacını taşır. Bu ne demek oluyor dersek; Bir büyük şirket GNU/GPL olan bir sistemi alıp, belki de biraz daha geliştirip sonra bu sisteme ait kaynak kodları şifreleyip (kapatıp) sonra bunu kendisine ait gibi satamaması anlamına gelir, ancak bu lisansı taşıyan ürünlerin satılamayacağı anlamına gelmez, sadece önceden kodlama (kaynak) yapısının açık olan bir sistemin yine açık ve geliştirilebilir, değiştirilebilir olmasının önünü kapatamaz.

Yani bu kaynak kodlarını o sistemle beraber vermek durumundadır. İşte bu noktada "GPL" kavramı kullanıcıların bu özgürlüğünü koruyan bir lisan türüdür dersek özetlemiş oluruz, artık biz joomla'ya bakarken düz mantıkla aklımıza sırasıyla şunları getireceğiz,

• Joomla özgür bir yazılımdır, hatta bu özgürlüğün devamını sağlamaktadır ve aynı zamanda ücretsizdir de. Çünkü GNU/GPL lisansı altında korunan şeylerin ücretsiz olması da gerekmiyor. Ama joomla'nın ücretsiz olması da onu geliştirenlerin özgürlüğe verdikleri anlamı ve "Özgürlük Felsefesi" adına taşıdıkları bilinci anlamak için sanırım güzel bir örnek olsa gerek.
• Joomla'yı isteyen bir insan alır, ister olduğu gibi, isterse de farklı fonksiyonları ekleyerek kendi adına paketleyip bir başka isim altında yayınlayabilirler, hatta satabilirler. Burada tek yapamayacaklarını az yukarıda belirttiğimiz gibi kaynak kodlarını yine açık halde ve verildiği gibi yayınlamak durumundalar. Aksini yaptıkları anda joomla içerik sisteminin yazarlarına telif hakkı ödemek durumunda kalırlar ve özgürlük felsefesi dışında bir anlayışla bu sistemi dağıtamazlar.
• Yine bu sistemi ticari veya başka amaçla kullanacak olan kişiler buna ek olarak farklı fonksiyonlar eklediklerinde bunlar içinde ayrı yükümlülükler altına girerler. Bu anlamda da GPL kavramına ait bilgiyi buradan okuyup kavrayabilirsiniz.

Buraya kadar biz "Joomla! GNU/GPL lisansı altında yayınlanmış özgür/ücretsiz bir bilgisayar yazılımıdır." ibaresinin sadece "GNU/GPL lisansı altında yayınlanmış özgür/ücretsiz bir bilgisayar yazılımıdır" kısmını anladık ve az yukarıda açıklamaların başına da düz mantık diye niteledik, şimdi ise bu ibarenin "Joomla!" eklenmişini ve düz mantık olmayanını ve taşımamız gereken felsefeyi anlamaya çalışacağız yani asıl anlamamız ve göz önünde bulundurmamız gereken kısmını. Joomla nedir? kısmını zaten sadece işlev bakımından başka bir makale de belirtmiştik, burada yukarıda yazdığımız şeylerle beraber joomla'yı geliştiren insanların kafasındaki Joomla'nın ne olduğuna bakacağız.

Joomla felsefesini nitelerken bunun kesinlikle kendi düşüncem olduğunu ve başkalarının düşünceleriyle çakışabileceğini veya tamamen zıt olabileceğini belirtmemde yarar var, buradan sonra yazan her şey kendi fikrimi yanısıtır. Joomla özgür bir yazılım olmasıyla beraber her özgür yazılım gibi geliştirilmeye ve daima güncel tutulmaya, ileri götürülmeye ihtiyaç duyar bu sebeple bu sistemi ileriye götürecek olan insanların merakını bu sisteme çekmek hatta bilakis bu kişileri yine joomla'ya kazandırmak için onları yetiştirmek, öğretmek ve geliştirmek gereklidirki kendi adıma bir çok forumda bunu uygulayarak bir çok insanın bu sistemi sevmelerine ve kolay bir şekilde kullanmalarına çalışmışımdır fakat içlerinden hiç bir tanesi joomla için bir bileşen, modül veya bir eklenti yazmamış olup, tümü ya kişisel yada kurumsal anlamda işler yaparak ticari olarak bu bilgiyi kullanmıştır.

İşte bu noktada joomla ile haşır neşir olan bizler, insanlara bu sistemi öğretme ve sorunların giderilmesi noktasında devamlı yardımcı olup bir nevi kendimizi geliştiremezken, bu meşguliyetimizin amacının da joomlanın gelişimine katkıda bulunacak insanların üretilmesi ve önlerine çıkacak engelleri bizim bu eğitimlerle alarak onları asıl şey olan Joomla Geliştiricileri olarak ortaya çıkabilmeleri için hem zamandan hem de sistemi tanıma bakımından tasarruf etmelerini sağlamaktı, ama gelin görün ki bu yüzden ne biz kendimizi geliştirmeye zaman ayırabildik, ne de bu eğittiğimiz ve sistemi avuçlarının içi gibi bilen insanları ortaya çıkarmamıza rağmen bu insanlara bu duyguyu aşılayamadık, demekki yine biz de eksiklik var ki bu felsefeyi onlara aktaramadık.

İşte bizim joomla'ya bakarken düşünmemiz gereken en önemli husus budur, nasıl olurda bu sistemi geliştirebilir, bu sisteme bir tema ile, bir eklenti ile nasıl olur da destek veririz olmalıyken ya kendi sitemizi yapıp bir kenara çekiliyor yada bu bilgiyi sadece ücretli web tasarımı yapmak için kullanıyoruz. Bakın bunların hatalı şeyler olduğunu söylemiyoruz, bunlarda yapılsın tabi, ama felsefeye de biraz hizmet vermek lazım değil mi? İşte bu noktada biz daha joomlanın özgür bir yazılım olmasını ne anlamışız ne de burada geçen "free" (özgür) kelimesinden sadece "beleş"'i anlamışız, halbuki bir kelimenin bir kaç anlamı olabildiği gibi evet, halk dilinde bu sistem beleş olduğu kadar en önemlisi "özgür yazılımdır" bunu hiç görmemişiz.

Umarım "GNU/GPL lisansı altında yayınlanmış özgür/ücretsiz bir bilgisayar yazılımıdır" konusunu hem teorik anlamda hem de asıl anlamında anlamış insanlar olarak bundan böyle joomla'ya böyle bakar, bu sistemi bir bina olarak düşünüp bu binanın ister temeline bir harç, ister bu binanın yükselişine bir tuğla, istersenizde bu binanın dekorasyonuna bir malzeme koyan insanlardan oluruz. Hiç bir şey yapamayan veya sadece bunu becerebilen insanlar olarak joomla desteği veren sitelerde birer öğretmen olmak adına ama mutlaka bu felsefeyi aşılayan öğretmenler olma adına çalışan bir birey olun ki bu bilgisiz ve elinden başka bir şey gelmeyenlerden bir tanesi olarak, ben bunu yaptım ve yapıyorum. Bu noktada bir de şu konuya değinmemde yarar var, türk geliştiricileri olarak joomla eklenti veya tema geliştiren arkadaşlarımızında bu felsefe noktasında eksik olduklarını, türkçe olarak bileşen veya diğer joomla eklentilerinin A'dan Z'ye nasıl yapılacağını, basitte olsun anlatmamalarına bakarak anlayabiliriz. Umarım önümüzdeki günler burada istenilen ölçüde gelişmelere sahne olur ve bu makale de belki birinin kalbine işler ki o zaman yazınında misyonu bunu anlayan bir kişi de olsa tamamlanmış olur. "Ne olur joomla'dan bol bol paralar kazanın, ama sadece para kazanmak için joomla'yı kullanmayın, bu binaya bir çivi, bir harç, bir tuğla, bir boya malzemesi olun"